Trang chủ » Chứng khoán » Đầu tư chứng khoán » Tổng quan về thị trường chứng khoán phái sinh ở Việt Nam

Tổng quan về thị trường chứng khoán phái sinh ở Việt Nam

Tuy mới được triển khai ở Việt Nam trong vòng 1 năm, nhưng thị trường chứng khoán phái sinh đã và đang thu hút rất nhiều nhà đầu tư. Tuy nhiên, đối với nhiều người thì đây còn là một lĩnh vực lạ và chưa có nhiều kiến thức.

Nếu bạn là có hứng thú, muốn trở thành nhà đầu tư mới trong thị trường này thì hãy tham khảo ngay bài viết này. Bản tin tài chính sẽ mang đến những thông tin cơ bản nhưng cực kỳ hữu ích về chứng khoán phái sinh.

1. Chứng khoán phái sinh là gì?

san-pham-chung-khoan-phai-sinh-la-gi
Sản phẩm chứng khoán phái sinh là gì?

Chứng khoán phái sinh là gì đang là câu hỏi được nhiều nhà đầu tư mới thắc mắc nhất. Bạn có thể hiểu rằng, đây chính là một công cụ tài chính mà giá trị của chúng phụ thuộc vào một hoặc nhiều tài sản cơ sở.

Theo đó, giá trị của chứng khoán phái sinh sẽ thay đổi khi giá trị tài sản cơ sở thay đổi. Vì vậy, có thể thấy rằng, việc định giá công cụ tài chính này không hề giống với những công cụ tài chính khác mà chúng ta đã biết.

Tài sản cơ sở của công cụ tài chính này có thể là hàng hóa như nông sản, năng lượng, kim loại,… hoặc cũng chính là những loại tài sản khác như trái phiếu, cổ phiếu. Thậm chí, chứng khoán phái sinh còn được biết đến là chỉ số, lãi suất,…

Không chỉ phụ thuộc vào giá trị tài sản cơ sở mà giá trị của công cụ phái sinh còn thay đổi dựa vào đặc trưng của bản thân chúng.

Chứng khoán phái sinh được sử dụng với mục đích loại bỏ và giảm thiểu những rủi ro xảy ra. Đồng thời, đây còn là công cụ tài chính thu hút nhiều nhà đầu tư tìm kiếm lợi nhuận, triển khai các hoạt động đầu cơ.

2. Chứng khoán phái sinh bao gồm những hợp đồng nào?

hop-dong-chung-khoan-phai-sinh
Hợp đồng chứng khoán phái sinh

Công cụ tài chính này bao gồm 4 loại hợp đồng, cụ thể như sau:

  • Hợp đồng kỳ hạn (Forward): Là sự thỏa thuận bán hoặc mua một tài sản cơ sở ở một thời điểm được xác định trong tương lai, với một mức giá được xác định trước trong hợp đồng.
  • Hợp đồng tương lai (Future): Là dạng hợp đồng kỳ hạn đã được niêm yết, chuẩn hóa và giao dịch theo những quy định của Sở giao dịch có tổ chức.
  • Hợp đồng quyền chọn (Option): Là dạng hợp đồng mà người sở hữu được phép mua hoặc bán một tài sản cơ sở với giá ấn định trước vào trước hoặc đúng vào ngày đã được ấn định trong tương lai.
  • Hợp đồng hoán đổi (Swap): Là dạng hợp đồng có sự thỏa thuận của hai bên. Lúc này, hai bên đối tác sẽ trao đổi dòng tiền này lấy dòng tiền khác của đối phương.

Sản phẩm chứng khoán phái sinh Việt Nam đầu tiên được niêm yết và giao dịch chính là Hợp đồng tương lai trên chỉ số cổ phiếu, được biết đến với cái tên VN30. Do đó, trong phần nội dung dưới đây, chúng tôi sẽ giúp bạn làm rõ hơn về loại Hợp đồng tương lai.

3. Đặc điểm của hợp đồng tương lai

3.1. Mức giá chuyển giao sẽ được tùy chỉnh dựa vào tình hình thị trường

dac-diem-cua-hop-dong-tuong-lai
Đặc điểm của hợp đồng tương lai

Ban đầu, mức giá được ấn định rõ ràng nhưng về sẽ thay đổi sau mỗi phiên trên thị trường. Mức giá chuyển giao của hợp đồng này phụ thuộc vào các yếu tố khác nhau và thay đổi không ngừng theo thời gian.

Nếu tài sản cơ sở có giá giao ngay tăng thì giá chuyển giao cũng sẽ tăng theo và ngược lại. Vào mỗi cuối phiên thị trường, mức giá chuyển gia sẽ được công bố và vẫn có hiệu lực trong phiên kế tiếp.

3.2. Hợp đồng tương lai yêu cầu tỷ lệ ký quỹ

Khi đầu tư chứng khoán phái sinh ở dạng hợp đồng tương lai thì bên bán và bên mua phải mở tài sản ký quỹ tại sản. Theo đó, ký quỹ có giá trị bằng 1/100 của giá trị hợp đồng.

Bên tham gia giao dịch sẽ có số dư tài sản ký quỹ thay đổi theo giá hàng ngày. Tuy nhiên, sẽ không được phép thấp hơn mức ký quỹ duy trì.

3.2. Giá trị lỗ lãi của Hợp đồng tương lai được xác định hàng ngày

Nếu giá trị tài sản cơ sở trên thị trường tăng lên thì nhà đầu tư ở vị thế mua sẽ đạt được lợi. Ngược lại, khi nhà đầu tư ở vị thế bán thì việc giá trị tài sản cơ sở trên thị trường giảm xuống là điều rất đáng được mong đợi.

4. Ký quỹ là gì?

tim-hieu-ve-ky-quy-la-gi
Tìm hiểu về ký quỹ là gì

Thuật ngữ ký quỹ đã được bắt gặp ở phần nội dung bên trên. Vì vậy, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu rõ hơn về khái niệm này trong phần dưới đây:

Trước khi quyết định đặt lệnh, nhà đầu tư phải chắc chắn rằng mình có đủ tài sản và số tiền bằng tối thiểu Mức ký quỹ ban đầu. Theo đó, mức ký quỹ ban đầu sẽ được tính với công thức như sau:

Mức ký quỹ ban đầu = Giá HĐ muốn mua/ bán x Hệ số nhân HĐ x Số lượng HĐ mua/ bán X Tỷ lệ ký quỹ.

Vì vậy, nếu tài khoản ký quỹ của nhà đầu tư thấp hơn mức ký quỹ duy trì thì buộc họ phải nộp thêm số tiền/ tài khoản sao cho bằng với Mức ký quỹ ban đầu.

Nếu không thực hiện điều này thì Sở giao dịch sẽ yêu cầu đóng tài khoản, hợp đồng ngay lập tức bị lỗ. Lúc này, nhà đầu tư vẫn có trách nhiệm hoàn trả đầy đủ những thiệt hại cho Công ty chứng khoán và Trung tâm thanh toán bù trừ)

Vậy là thông qua bài viết này, bạn đã biết được chứng khoán phái sinh là gì rồi đúng không nào. Trước khi đầu tư vào công cụ tài chính này, nhớ phải tìm hiểu thật kỹ nhé! Hãy chờ đón những bài viết phía sau để biết được nhiều thông tin hữu ích hơn nữa!